ИИД АМИТ — Институти иқтисодиёт ва демография

Ваҳдати миллӣ-арзиши бебаҳо

«Ҳар касе, ки ниҳоле сабзонда бошад, медонад, дарахт соле як маротиба ҳосил медиҳад. Аммо ниҳоле низ ҳаст, ки ҳамеша меваи ширин ба бор меорад. Мо меваи ширину сабзонидаамонро чашидем, ҷомеаи мо аз он баҳравард гардид, мо ҳаргиз роҳ намедиҳем, ки дигар теша ба решаи он расад». Эмомалӣ Раҳмон. Рӯзи Ваҳдати миллӣ, ки њар сол санаи 27-уми июн дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷашн гирифта мешавад, дар таърихи Тоҷикистон ҷои хоси худро пайдо кардааст. Ин сана ба хотираи сулҳу ваҳдати миллӣ ва ба имзо расидани «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ», ки соли 1997 дар шаҳри Маскави Россия пас аз солҳои ҷанги шаҳрвандӣ бо ташаббуси хирадмандонаву оқилонаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Эмомалӣ Раҳмон ба имзо расида буд, санаи хотирмон мебошад. Ин санад роҳи зиндагии орому осуда, бунёди давлатдорӣ ва таҳкими пояҳои истиқлолро кушод. Бинобар ин, дар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» 27-уми июн ҳамчун «Рӯзи Ваҳдати миллӣ» дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба иди расмии давлатӣ табдил ёфтаст ва ҳар сол ҷашн гирифта мешавад. Ин санаи тарихӣ натанҳо як рӯзест дар тақвим, балки рамзи пирӯзии ақлу заковат бар ҷаҳолат, сулҳ бар ҷанг, ва дӯстиву бародарӣ бар кинаю нафрат аст. Ваҳдат ин иттифоқ, дӯстӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва якпорчагӣ миёни аъзои ҷомеа аст. Он мисли сутунест, ки бо вуҷуд доштани он метавонад бинои мустаҳками давлатро барпо кунад. Ин муроҷиат, пеш аз ҳама, барои қатъ кардани ҷанги шаҳрвандӣ ва бозгардонидани гурезаҳо ва муҳоҷирони иҷборӣ ба макони зист, баҳри барқарор сохтани ҳазорҳо хонаю иншооти бар асари ҷанг харобгашта, маънои бар сари мизи музокирот нишастани роҳбарони неруҳои бо ҳам мухолифро дошт. Рисолаи таърихии Сарвари тозаинтихоб аз ҳамин иборат буд, ки эшон алангаи оташи ҷанги хонумонсӯзро хомӯш карда, барои имзои Созишномаи сулҳ шароити воқеӣ муҳайё намуданд. Сулҳи деринтизорро барои мардуми ҷафодидаи кишвар эҳдо намуд ва эҳёи ваҳдати миллиро муҳимтарин вазифаи роҳбарии худ қарор дода, дар таърих номаш чун меъмори сулҳу ваҳдат, кафили якпорчагии миллат ва кишвар бо хатти заррин сабт гардид. Воқеан, сулҳу ваҳдат беҳтарин неъмат, ҳаёти инсон, орзуву армон, таҳкими давлат, наҷоти миллат, рушди тоҷикон, нумуи даврон, ҳастии инсон дар ҳар замину замон аст. Ваҳдат ва сулҳи умумибашарии Тоҷикистон ҷонибдории мамлакатҳои ҳамзамони берунмарзӣ мавқеву мақоми онро дар миқиёси ҷаҳон овозадор менамояд. Танҳо бо роҳи ваҳдат, якдигарфаҳмӣ истиқлоли кишварро муҳофизату пойдор ва ягонагии мардумро устувор карда метавонем, илова бар ин, танҳо дар сурати пойдор будани сулҳу ваҳдат душвориҳо ва монеаҳо паси сар мешаванд, рӯзгори мардум рӯ ба беҳбудӣ меорад, кишвари азизамон ба шоҳроҳи пешрафту тараққиёт рӯ меорад. Ҳамин тариқ, халқи тоҷик аз имтиҳони ҷиддии таърих таҳти роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сарбаландона гузашта, миллати куҳанбунёди тоҷик истиқлолияти комилро ба даст овард. Ин роҳ осону ҳамвор набуд, аммо Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо ҷасорату собитқадамӣ, садоқату иродаи устувор, муҳаббати беандоза доштан ба халқу кишвар аз миёни мушкилоту дарҳаму барҳамхӯриҳо сарбаландона гузашт. Барои иҷрои ин нақши таърихӣ ӯ борҳо ҷони худро ба гарав гузошта, ҳазорҳо лаҳзаҳои пурхатарро пушти сар карда, борҳо ба ноҳақ мавриди хашму ситез ва адоват қарор гирифта, ба ҳар навъ ранҷу машаққат, заҳмат ва фидокорӣ ҳозир гардида, дар ниҳоят киштии муроди хеш ва миллати худро ба соҳили мақсуд расонданд. Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон моҳирона ин шебу фарозҳоро гузашта, миллатро аз ҳаводиси пурхатар наҷот доданд. Воқеан, ҳамчун як давлати соҳибистиқлол эътироф шудани Тоҷикистон дар арсаи ҷаҳон дар як марҳилаи мушкилу тақдирсоз, сипас, ба пайванди шикасту рехт ва созандагӣ даст задани мардум, кандани нақбҳои бузург аз қалби кӯҳҳои осмонхарош, бешубҳа муъҷизаанд. Сохтани шоҳроҳҳои байналмилалӣ, силсилапулҳои азим аз болои рудҳо, ки диёрамонро аз бунбасти коммуникатсионӣ, халқамонро аз дастнигарӣ раҳонда, ба кишварҳои дуру наздик пайвастаанд, боиси шукру сарфарозии хурду бузург мебошанд. Бунёди неругоҳҳои хурду азим дар саросари мамлакат, даҳҳо корхона, муассисаҳои таълимӣ, тиббиву маишӣ, таҷлили ҷашну бузургдошти шахсиятҳои ҷаҳоншумули адабӣ, илмӣ, сиёсиву мазҳабӣ, эҳёи расму суннатҳои воло, ки барои баланд бардоштани ҳисси худшиносӣ, зинда ва устувор кардани хотираи таърихӣ, дарки масъулияти ватандорӣ, аз дастоварди беназиру саҳифаҳои пурарзиши давлатдории навини тоҷикон дар айёми пуртазоди истиқлол маҳсуб мешаванд. Ин ҳама бо шарофат ва ҳадафи созанда доштани Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҷоннисориву ҳидоятҳои хайрандешонаи Сарвари давлатамон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба даст омад. Ҳамин тавр, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар вазъиятҳои ҳассоси солҳои нооромӣ, тавонистанд миллату давлати тоҷиконро аз вартаи ҳалокат ва нобудшавӣ наҷот диҳанд. Бо овардани сулҳ ба ин сарзамин Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон тавонистанд дар як муддати кутоҳ Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба як давлати рӯ ба инкишофу мутараққӣ табдил диҳанд. Хизматҳои бевоситаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон буд, ки мо имрӯз дар як давлати ободу сарсабзу зебо ва тинҷу ором зиндагӣ дорем. Ҳар яки моро зарур аст, ки ба қадри истиқлолу ваҳдати миллӣ расида, ба халқу ватани хеш содиқона хизмат намоем ва ин санаро бояд бо ифтихор ва масъулияти баланди шаҳрвандӣ таҷлил намоем. Аз ин рӯ, сазовор љашн гирифтани Ваҳдати миллӣ барои аз байн бурдани хурофоту бегонапарастӣ, ҷаҳолату нодонӣ замина гузошта, барои тарбияи насли наврас дар рӯҳияи ватандӯстӣ, меҳанпарастӣ, худшиносӣ ва ҳифзи арзишҳои миллӣ нақши назаррасе гузорем, ки танҳо бо ваҳдат метавон ба фардои дурахшони Тоҷикистони азизамон бо умед нигарист. Шералиев Абдувоҳид Абдуҳамидович – н.и.и., ходими пешбари илмии шуъбаи таҳқиқоти инфрасохтори Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ

Муфассалтар

ҶАЛАСАИ ШУРОИ ОЛИМОН

Санаи 28-уми майи соли 2026 дар Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ ҷаласаи Шурои олимон баргузор гардид. Рӯзномаи ҷаласаи Шурои олимон аз масъалаҳои зерин иборат буд: 1.Дар бораи тасдиқ намудани Нақшаи чорабиниҳои ИИ ва доир ба давраи зимистонгузаронии солҳои 2026-2027 2. Оид ба вазъи фаъолияти семинарҳои илмӣ-назариявии шуъбаҳо ва Институт 3. Дар бораи рафти иҷрои қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30.06.2021 №263 «Дар бораи Стратегияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаҳои илм, технология ва инноватсия барои давраи то соли 2030» 4. Масъалаҳои ҷорӣ

Муфассалтар

ҶАВОНОН ОЯНДАИ МИЛЛАТАНД!

«Ғамхорӣ нисбат ба ҷавонон, ҳалли мушкилоти онҳо ва истифодаи дурусти ин захираи стратегии миллӣ барои пешрафту ободии Ватан ва таъмини амнияту суботи ҷомеа яке аз афзалиятҳои асосии Ҳукумати мамлакат ба шумор меравад, зеро шумораи бештари аҳолии Тоҷикистонро ҷавонон ташкил медиҳанд» Эмомалӣ Раҳмон Ҳамасола дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 23-юми май ҳамчун Рӯзи Ҷавонон ҷашн гирифта мешавад. Ин рӯз баёнгари нақши созанда ва муҳим доштани ҷавонон дар рушди ҷомеа ва таҳкими давлатдории миллӣ мебошад. Ҷавонон неруи бузурги пешбарандаи ҳар як кишвар маҳсуб мешаванд. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо зикр намудаанд:“Мо ҷавононро бояд тавре тарбия карда, ба камол расонем, ки онҳо фардо тавонанд Ватан ва давлатро соҳибӣ кунанд, онро обод созанд, боз ҳам пешрафта гардонанд ва миллату давлати худро ба аҳли башар ба таври шоиста муаррифӣ намоянд”. Сарвари давлат дар тамоми суханрониҳояшон ба ҷавонон таваҷҷуҳи хоса зоҳир намуда, онҳоро ҳамчун такягоҳи давлат ва кафили ояндаи дурахшон арзёбӣ мекунанд. Имрӯз ҷавонони тоҷик дар соҳаҳои гуногуни илм, фарҳанг, варзиш, технология, кишоварзӣ ва саноат фаъолона саҳм мегузоранд. Тарбияи насли наврас, махсусан ҷавонон, яке аз масъалаҳои мубрами ҳаёти мардуми тоҷик ва ҷаҳони муосир ба шумор рафта, аз ҳалли дурусти он пешрафти тамоми соҳаҳои ҳаёти иҷтимоӣ, иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангии мардуми давлатҳои дунё вобастагии калон дорад. Тарбияи ҷавонон аз муҳит ва шароити ҷамъият вобастагии зич дорад. Агар муҳит созанда бошад, ҷавон солимфикр ба воя мерасад, агар ҷавон дар муҳити созанда ба воя расад, пас аз ӯ умеди созандагӣ намудан душвор аст. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷавононро неруи тавонои созанда ва пешбарандаи ҳамаи соҳаҳои ҳаёти мамлакат меҳисобад ва ҳалли мушкилоту масъалаҳои вобаста ба зиндагӣ ва таҳсилу фаъолияти онҳоро ҳамчун самти афзалиятноки сиёсати иҷтимоии худ эътироф менамояд. Дар сиёсати пешгирифтаи ҷавонпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷавонон мавқеи муҳим дошта, роҳбарияти олии кишвар ба Шумо эътимоди бузург дорад. Ҳукумати мамлакат дар амалисозии ҳадафҳои стратегии кишвар ба ҷавонони бонангу номус ва соҳибкасбу донишманд такя менамояд. Дар ҷавоб ба ин бовариҳои роҳбарияти давлату ҳукумат ҷавононро мебояд, ки дар роҳи аз худ кардани донишҳои замонавӣ ва омӯхтани касбҳои нав боз ҳам фаъолтар бошанд. Дар Љумњурии Тоҷикистон ба масъалаи ҷавонон таваҷҷуҳи махсус дода мешавад. Барномаҳои давлатӣ барои баланд бардоштани сатҳи дониш, рушди қобилият ва таъмин намудани шароити мусоиди зиндагии ҷавонон равона шудаанд. Дастгирии ҷавонони боистеъдод, фароҳам овардани имконият барои таҳсил ва ҷалби онҳо ба фаъолияти ҷамъиятӣ, яке аз самтҳои муҳим ба ҳисоб меравад. Ин ҳама нишон медиҳад ки ҷавонон дар сиёсати давлатӣ мавқеи муҳим доранд. Ҳар сол санаи 23 май дар Тоҷикистон ҳамчун Рӯзи ҷавонон таҷлил мегардад. Дар ин рӯз дар тамоми кишвар чорабиниҳои гуногун баргузор мешаванд, аз ҷумла, барномаҳои фарҳангӣ, вохӯриҳо, конфронсҳо ва мусобиқаҳои варзишӣ. Ин чорабиниҳо натанҳо барои фароғат, балки барои баланд бардоштани ҳисси ватандӯстӣ ва фаъолиятнокии ҷавонон хизмат мекунанд. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қайд мекунанд: «Ҷавонон бояд сабақҳои истиқлолиятро ҳамаҷониба омӯзанд, аз равандҳои сиёсати имрӯзаи кишвар огоҳ бошанд, таърихи гузаштаву ҳозираи халқи худро гаштаю баргашта аз худ карда, аз Ватан, миллат, забон ва фарҳанги худ ифтихор намоянд». Сарвари давлат дар роҳи бунёду таҳкими давлати соҳибтамаддун ва бофарҳанг, нигоҳ доштани истиқлолияти давлатӣ нақш ва мақому мартабаи ҷавононро хеле муҳим арзёбӣ менамоянд. Маҳз ҳамин истиқлолияти давлатӣ буд, ки барои рушду ташаккулёбии ҷаҳонбинӣ ва тафаккури созандаи онҳо ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа тадбирҳои зиёде ба тасвиб расиданд, ба мисли Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҷавонон ва сиёсати давлатии ҷавонон», «Консепсияи миллии сиёсати давлатии ҷавонон», «Старатегияи сиёсати давлатии ҷавонон то соли 2020» ва ғайра. Ҳамаи ин санаду барномаҳо аз он шаҳодат медиҳанд, ки таваҷҷуҳи давлату Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ин қишри иҷтимоии ҷомеа ҷиддист. Ҷавонони мо ба қадри тинҷию амонӣ, ободиву оромӣ, сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ мерасанд. Шукргузорӣ аз неъмати бебаҳои истиқлолияти сиёсӣ менамоянд. Зеро дар дунё ҳастанд давлату ҷомеаҳое, ки аз ҷиҳати ҳаҷму сарҳад, ё ин ки аз ҷиҳати миқдору шумора бамаротиб аз аҳолии ҷомеаи мо дида зиёдтаранд, вале, мутаассифона, соҳибистиқлол нестанд, миллат надоранд, давлату забон надоранд, парешону пора - пора шуда истодаанд. Ҳукумати мамлакат нисбат ба ҷавонон таваҷҷуҳ ва ғамхории махсус зоҳир намуда, амалӣ гардонидани тадбирҳои заруриро ба хотири дастгирии ҳамаҷонибаи онҳо то ба имрӯз идома дода истодааст. Мо бо ҷавонони кишвари худ ифтихор мекунем, зеро онҳо бо иштироки фаъолонаи худ дар ҳамаи соҳаҳо дар рушди давлат ва ободии Ватан саҳми арзишманд мегузоранд, марзу буми сарзамини аҷдодиро ҳимоя мекунанд, ватандӯсту ватанпараст, бонангу номусанд ва ба халқу давлати Тоҷикистон содиқ ҳастанд. Ҷавонон қишри асосиву муҳими ҷомеа, насли ояндасози Ватан ва пояи устувори давлат ба ҳисоб мераванд. Онҳо идомадиҳандаи кору пайкори ниёгон, эҳёгару посдори суннату анъанаҳои гузашта ҳастанд. Маҳз ин табақаи аҳолӣ метавонад сиёсати пешгирифтаи Сарвари давлатро идома дода, устувориву пойдории миллату давлатро нигоҳ дорад. Нақши ҷавонон дар таҳкими сулҳу субот, таъмини амнияти давлат, ҳимояву пешбарии манфиатҳои миллӣ ва рушду тараққиёти тамаддуни муосир муҳим ва бузург арзёбӣ мегардад. Кишвари азизи мо Тоҷикистон, давлати ҷавону мустақил мебошад ва дар баробари ҷавон будани кишвар қариб 70 фоизи аҳолиро низ ҷавонон ташкил медиҳанд. Боиси ифтихор аст, ки бо ташаббуси Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва бо Қарори Маҷлиси Олӣ аз 22 майи соли 1998, ки 23-май ҳамчун Рӯзи ҷавонони Тоҷикистон эълон гардидааст. Дар шароити рушди давлатдории миллӣ ва таҳкими пояҳои давлатдорӣ яке аз масъалаҳои асосӣ барои дилхоҳ давлатҳо масъалаи сиёсати давлатии ҷавонон ба ҳисоб меравад, зеро барои давлатҳо дар вазъи кунунии ҷаҳон бисёр муҳим аст, ки омилҳои заминасози истиқлоли давлатии худро тақвият бахшанд ва имконоти мавҷудаи табиӣ ва инсониро барои рушди он васеъ истифода намоянд. Аз ин ҷо, ҳар як миллат ояндаи худро дар симои ҷавонони ҳушёру болаёқат ва ояндасоз дида метавонад. Ҷавонон сутуни устувори ҷомеаанд, зеро ҳалқаи пайванди наслҳои башар маҳсуб меёбанд. Дар замони истиқлолият ҷавонони мо аз ин ҳолат истисно нестанд. Пас мо ҷавононро мебояд, дар баробари омӯхтани илму дониш, ба корҳои ҷамъиятӣ ҷалб шуда, ҳисси ватандӯстӣ ва эҳтиром гузоштан ба арзишҳои олии мамлакатро дар дилу дидаи худ ва ҳамсолонамон ҷой диҳем. Вақти он расидааст, ки тамоми қувваю неруи зеҳнии худамонро баҳри созандагиву ободкорӣ ва фароҳам овардани муҳити солим дар ҷомеа равона намуда, талош намоем, ки Тоҷикистон дар баробари кишварҳои номдори ҷаҳон қарор гирад. Танҳо дар ин самт ҷавонони оқилу донишманду дурандеш ќодир њастанд, ки дар амалӣ шудани ин ҳадафҳои наҷиб саҳми арзандаи худро гузоранд. Қайд кардан зарур аст, ки ватандӯстӣ ва меҳанпарастии ҷавонон дар давраи муосир ањаҳмияти хоса касб карда, ҳар як ҷавони бонангу номуси кишварро лозим ва зарур аст, ки ҷиҳати омӯзиши илму дониш, касбу ҳунар машғул гардад, таърихи сипаригаштаи халқи худро, ки пур аз шебу фароз аст, донад, ба арзишҳои таърихию фарҳангии миллат арҷгузор бошад, арзиши ин миллати тамаддунофарро аз ҳама чиз қимат донад ва дар умум, худшиносу худогоҳ бошад. Шоир Ниҳонӣ низ дар ин маврид барҳақ фармудаанд: Ҷавононанд ҳам меъмору ҳам наққоши оянда, Сазоворанд бар имрӯзу бар фардои созанда. Ба илму бо амал дар зиндагонӣ оқилу доно, Фидокоранд дар ободии ин мулки поянда. Шарафманданд бо донишу бо рафтори арзанда, Тавоноянд бо кирдору бо пиндори арзанда. Ҷаҳони хешро созанд дар даврони озодӣ, Ватан гардад диёри файзу сулҳу амну ободӣ. Ходими пешбари илмии шуъбаи таҳқиқоти инфрасохторӣ, н.и.и. Шералиев Абдувоҳид Абдуҳамидович

Муфассалтар

НАҚШИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ ДАР 35-СОЛИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки соли 1991 ба даст омадааст, оғози марҳилаи сифатан нави рушди давлатдорӣ ва ҷомеаи миллӣ гардид. Дар тӯли зиёда аз се даҳсола, кишвари мо роҳи мураккаб, вале устувори ташаккули низоми сиёсӣ, иқтисодӣ ва ҳуқуқиро тай намуд. Дар ин раванд, нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун омили калидии таъмини суботи сиёсӣ, таҳкими пояҳои давлатдорӣ ва рушди иҷтимоию иқтисодӣ бениҳоят муҳим арзёбӣ мегардад. Дар давраи истиқлолият аҳолии кишвар тақрибан аз 5,5 миллион нафар дар аввали солҳои 1990-ум, ба зиёда аз 10 миллион нафар расида, ҳаҷми Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД) чандин маротиба афзоиш ёфтааст. Ин нишондиҳандаҳо бевосита ба сиёсати пайгиронаи давлатӣ ва идоракунии самараноки роҳбарияти кишвар вобаста мебошанд. Мақоми Президент дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994) ҳамчун Сарвари давлат ва кафили Конститутсия, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд муқаррар гардидааст. Дар натиҷаи ислоҳоти конститутсионӣ, махсусан солҳои 1999, 2003 ва 2016 ваколатҳои Президент такмил дода шуда, механизми идоракунии давлатӣ боз ҳам мустаҳкам гардид. Президент ҳамчун роҳбари ҳокимияти иҷроия ва ҳамоҳангсози фаъолияти тамоми шохаҳои ҳокимият баромад намуда, дар таъмини фаъолияти муназзами мақомоти давлатӣ нақши марказӣ мебозад. Ин ҳолат ба ташаккули низоми идоракунии мутамарказ ва самаранок мусоидат намудааст. Яке аз дастовардҳои муҳими давраи истиқлолият барқарорсозии сулҳ ва ваҳдати миллӣ мебошад. Имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ (1997) ба анҷоми низои дохилӣ замина гузошта, барои рушди минбаъдаи давлат шароити мусоид фароҳам овард. Дар давоми солҳои минбаъда, Тоҷикистон ба яке аз кишварҳои нисбатан устувори минтақа табдил ёфт. Дар ин замина, сатҳи амнияти дохилӣ беҳтар гардида, фаъолияти институтҳои давлатӣ муназзам гардид. Президент ҳамчун кафили сулҳ ва субот дар таъмини ҳамгироии ҷомеа ва таҳкими ваҳдати миллӣ саҳми назаррас гузошт. Саҳми Президент дар рушди иҷтимоию иқтисодӣ Дар давраи истиқлолият, рушди иқтисоди миллӣ бо суръати устувор таъмин гардид. Агар дар солҳои аввали истиқлолият ҳаҷми ММД паст бошад, дар солҳои охир афзоиши миёнаи солонаи он ба 6–8 фоиз расидааст. Буҷети давлатӣ аз чанд сад миллион сомонӣ дар солҳои аввал, ба даҳҳо миллиард сомонӣ дар солҳои охир афзоиш ёфтааст. Сатҳи камбизоатӣ зиёда аз 80 фоиз дар солҳои 1990-ум то тақрибан 20–25 фоиз коҳиш ёфтааст. Ин нишондиҳандаҳо аз самаранокии сиёсати иҷтимоӣ ва иқтисодии давлат шаҳодат медиҳанд. Дар соҳаи энергетика, татбиқи лоиҳаҳои бузург, аз ҷумла неругоҳҳои барқи обӣ, ба таъмини истиқлолияти энергетикӣ мусоидат намуд. Дар соҳаи нақлиёт садҳо километр роҳҳои автомобилгард ва нақбҳо бунёд гардида, пайвастагии дохилии кишвар беҳтар карда шуд. Дар давраи истиқлолият, махсусан дар солҳои охир, таҳти роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон самтҳои афзалиятноки рушди иқтисоди миллӣ мушаххас гардида, сиёсати иқтисодӣ ба гузариш аз модели ашёгаро ба иқтисоди диверсификатсияшуда равона карда шудааст. Яке аз самтҳои калидӣ – саноатикунонии босуръати кишвар мебошад, ки ҳамчун ҳадафи стратегӣ эълон гардидааст. Дар натиҷаи татбиқи барномаҳои давлатӣ, шумораи корхонаҳои саноатӣ аз чандсад адад дар солҳои аввали истиқлолият, ба зиёда аз 2500 корхона расида, саҳми соҳаи саноат дар ММД тадриҷан афзоиш ёфтааст. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ дар даҳсолаи охир чанд маротиба зиёд гардида, заминаи воқеии рушди истеҳсолоти ватанӣ ва иваз намудани воридот фароҳам оварда шудааст. Ҳамзамон, рушди иқтисоди рақамӣ ҳамчун омили муҳими баланд бардоштани самаранокии идоракунии давлатӣ ва фаъолияти иқтисодӣ эътироф гардидааст. Ҷорӣ намудани технологияҳои рақамӣ дар низоми андоз, гумрук, бонкдорӣ ва хизматрасониҳои давлатӣ имкон дод, ки сатҳи шаффофият ва дастрасии хизматрасониҳо ба таври назаррас беҳтар гардад. Дар солҳои охир шумораи истифодабарандагони интернет ба зиёда аз 40 фоизи аҳолӣ расида, рушди хизматрасониҳои электронӣ ва пардохтҳои ғайринақдӣ суръати нав касб намудааст. Татбиқи барномаҳои давлатӣ оид ба рақамикунонии иқтисод ба ташаккули ҳукумати электронӣ ва иқтисоди рақамӣ заминаи устувор мегузорад. Самти дигари муҳими сиёсати иқтисодӣ – рушди иқтисоди “сабз” ва истифодаи самараноки захираҳои табиӣ мебошад. Ҷумҳурии Тоҷикистон дорои беш аз 60 фоизи захираҳои обии минтақа буда, истеҳсоли неруи барқ асосан аз манбаъҳои барқароршаванда таъмин мегардад. Дар айни замон, зиёда аз 95 фоизи нерӯи барқ дар кишвар аз неругоҳҳои барқии обӣ истеҳсол мешавад, ки Тоҷикистонро ба яке аз кишварҳои пешсаф дар самти энергетикаи “сабз” табдил додааст. Сиёсати давлатӣ дар ин самт ба коҳиши таъсири манфии экологӣ, ҳифзи муҳити зист ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим равона гардидааст. Илова бар ин, рушди бахшҳои самараноки иқтисодӣ, аз ҷумла кишоварзии инноватсионӣ, саноати коркард, энергетика ва нақлиёт, дар маркази диққати сиёсати давлатӣ қарор дорад. Дар соҳаи кишоварзӣ татбиқи технологияҳои муосир ва истифодаи самараноки замин имкон дод, ки ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ мунтазам афзоиш ёбад. Дар баробари ин, рушди инфрасохтори нақлиётӣ, аз ҷумла бунёди роҳҳо ва долонҳои транзитӣ, мавқеи Тоҷикистонро ҳамчун кишвари транзитӣ тақвият бахшидааст. Ҳамин тариқ, татбиқи сиёсати саноатикунонӣ, рушди иқтисоди рақамӣ ва иқтисоди “сабз” дар маҷмӯъ ба ташаккули модели нави иқтисоди миллӣ мусоидат намуда, барои таъмини рушди устувор ва баланд бардоштани рақобатпазирии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ заминаи боэътимод фароҳам овардааст. Ин равандҳо бевосита бо сиёсати стратегӣ ва фаъолияти самараноки Президенти кишвар алоқаманд буда, самтҳои афзалиятноки рушди минбаъдаи давлатро муайян мекунанд. Нақши Президент дар рушди низоми ҳуқуқӣ ва демократия Дар тӯли солҳои истиқлолият, заминаи ҳуқуқии давлатдорӣ ба таври назаррас такмил ёфт. Қабули садҳо қонунҳо ва санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ ба ташаккули низоми муосири ҳуқуқӣ мусоидат намуд. Президент ҳамчун кафили Конститутсия дар таъмини волоияти қонун, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва рушди институтҳои демократӣ нақши муҳим мебозад. Ислоҳоти судӣ-ҳуқуқӣ, таъсиси сохторҳои нави давлатӣ ва такмили фаъолияти мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ба баланд гардидани сатҳи адолати иҷтимоӣ мусоидат кардааст. Нақши Президент дар сиёсати хориҷӣ ва таҳкими мавқеи байналмилалӣ Дар давраи истиқлолият, Ҷумҳурии Тоҷикистон бо зиёда аз 180 кишвари ҷаҳон муносибатҳои дипломатӣ барқарор намуда, узви фаъоли ташкилотҳои байналмилалӣ, аз ҷумла СММ, СҲШ ва ИДМ гардид. Сиёсати хориҷии кишвар ба таҳкими амният, рушди ҳамкориҳои иқтисодӣ ва ҳалли масъалаҳои глобалӣ, аз ҷумла мушкилоти обу иқлим равона гардидааст. Пешниҳодҳои Тоҷикистон дар сатҳи байналмилалӣ, махсусан дар соҳаи захираҳои об, аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ дастгирӣ ёфтаанд. Самтҳои такмил ва дурнамо Бо вуҷуди дастовардҳои назаррас, рушди минбаъдаи давлат такмили механизмҳои идоракунии давлатӣ, рақамикунонии иқтисод ва баланд бардоштани самаранокии институтҳои давлатӣ талаб менамояд. Дар оянда, зарурати таҳкими шаффофият, рушди иқтисоди рақамӣ, баланд бардоштани сатҳи рақобатпазирии иқтисоди миллӣ ва мутобиқшавӣ ба равандҳои ҷаҳонӣ бештар эҳсос мегардад. Дар ин раванд, нақши Президент ҳамчун роҳбари стратегии рушди кишвар боқӣ мемонад. Ҳамин тариқ, таҳлили 35 соли истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон нишон медиҳад, ки мактаби идоракунии Пешвои миллат дар ташаккул ва рушди давлатдорӣ нақши ҳалкунанда дорад. Бо роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, кишвар аз марҳилаи буҳрон ба марҳилаи рушди устувор гузашт, пояҳои иқтисодӣ ва сиёсӣ мустаҳкам гардида, мавқеи байналмилалии он боло рафт. Дар маҷмӯъ, нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таъмини сулҳ, рушди иқтисодӣ, таҳкими қонуният ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ ҳамчун омили асосии пешрафти давлат арзёбӣ гардида, барои рушди устувори минбаъдаи Ҷумҳурии Тоҷикистон аҳаммияти калидӣ дорад. Абдуллоев А.А. – н.и.и., ходими пешбари илмии шуъбаи таҳқиқоти демографӣ ва рушди нерӯи инсонии Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

Муфассалтар

КОНФЕРЕНСИЯИ ИЛМӢ-АМАЛИИ ҶУМҲУРИЯВӢ БАХШИДА БА 35-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Имрӯз бо ташаббуси Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бахшида ба таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон конференсияи илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ дар мавзуи "Дастоварду самтгирии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон: иқтисодиёт ва ҷараёнҳои иҷтимоӣ" баргузор гардид. Ҷаласаи пленарии конференсия бо сухани ифтитоҳии директори Институти иқтисодиёт ва демография, д.и.и. Бобозода Комил оғоз гардид. Баъдан, сухани ифтитоҳии муовини раиси Шуъбаи илмҳои ҷамъиятшиносии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ, д.и.и., профессор Саидмуродзода Лутфулло идома ёфт. Мавриди зикр аст, ки дар кори ҷаласаи пленарии конференсияи илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ маърузаҳои илмии муовини директори Агентии хизмати давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Қурбонзода Ҳилолбӣ, директори Пажуҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии "Молия"-и Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, н.и.и., дотсент Давлатзод Умед, сардори Сарраёсати Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷалолзода Муҳаммад, муовини сардори Раёсати иқтисоди рақамии Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҷабзода Муҳаммад, мудири шуъбаи иқтисодиёти ҷаҳон ва муносибатҳои иқтисодии байналхалқии Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ, д.и.и., дотсент Каримова Мавзуна, мудири шуъбаи назарияи иқтисод ва таҳқиқоти институтсионалии Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ, д.и.и., профессор Мирсаидов Аврор ва мудири шуъбаи иқтисоди рақамӣ ва инноватсияи Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ, н.и.и. Муминова Фарида доир ба дастоварду самтҳои рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давраи Истиқлолияти давлатӣ ироа гардиданд. Ҳамчунин, дар кори ҷаласаи пленарии конференсия маърузаи намояндаи Институти миллии илмӣ-тадқиқотии солимии ҷомеаи ба номи Н. А. Семашкои Федератсияи Россия - Малинович Евгения доир ба ҷанбаҳои иҷтимоии рушди зеҳни сунъӣ дар низоми маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон шунида шуд. Кори ҷаласаи пленарии конференсияи илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ бо музокира ва мубодилаи афкор ҳусни хотима бахшид. Кори конференсия дар бахшҳо идома меёбанд.

Муфассалтар

ИДОМАИ ЧОРАБИНИҲОИ ИЛМӢ БАХШИДА БА 35-УМИН СОЛГАРДИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТАҲТИ УНВОНИ «МИНТАҚАҲОИ ОЗОДИ ИҚТИСОДИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ВА РУШДИ ОНҲО»

Бо мақсади иҷроиши нақшаи чорабиниҳои Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бахшида ба 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар толори Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон семинари илмӣ-назариявии олимони ҷавонон баргузор гардид. Семинари илмиро мудири шуъбаи назарияи иқтисод ва таҳқиқоти институтсионалии Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор Мирсаидов Аврор Бобоевич ҳусни ифтитоҳ бахшида, зикр намуд, ки минтақаҳои озоди иқтисодӣ муҳаррики иқтисодиёти ҳар як кишвари пешрафта ба ҳисоб меравад. Дар навбати худ, Раиси олимони ҷавони Институт, ходими пешбари илмии шуъбаи назарияи иқтисод ва таҳқиқоти институтсионалӣ, н.и.и. Сафарзода Абдулманон Маҳмадсаид дар мавзуъи «Минтақаҳои озоди иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва рушди онҳо» маърӯзаи худро ироа намуд. Зимни ироаи маъруза натиҷаҳои таҳқиқоти илмие, ки дар бораи минтақаҳои озоди иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва рушди онҳо дар даврони соҳибистиқлолӣ ва таъмини рушди устувори Тоҷикистон баён гардид. Аз ҷониби маърӯзачӣ таҳлилҳо дар бораи рушди минтақаҳои озоди иқтисоди ва имкониятҳои рушди онҳо баён гардид. Дар охир, чорабинӣ бо музокироти илмӣ ва баҳсу тавзеҳоти асоснок хотима бахшид.

Муфассалтар

Институти иқтисодиёт ва демография

ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Бинои нави Институти иқтисод ва демографияи Ҷумҳурии Тоҷикистон

Хабарҳо

Ваҳдати миллӣ-арзиши бебаҳо

ҶАЛАСАИ ШУРОИ ОЛИМОН

ҶАВОНОН ОЯНДАИ МИЛЛАТАНД!

НАҚШИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ ДАР 35-СОЛИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

КОНФЕРЕНСИЯИ ИЛМӢ-АМАЛИИ ҶУМҲУРИЯВӢ БАХШИДА БА 35-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Таълим

Магистратура

Аспирантура / PhD

Шӯрои диссертационӣ

Фаълияти илмӣ

Монографияҳо ва китобҳо

Маҷаллаи илмӣ

Конференсия

Аснод ва маҳзани маълумот

Барои тамос

Суроға

Телефон

Email