Ҷаласаи Консорсиуми марказҳои таҳлилии иқтисодии СҲШ

Рӯзҳои 20-21 августи соли 2020 ҷаласаи Консорсиуми марказҳои таҳлилии иқтисодии Созмони ҳамкории Шанхай бо иштироки намояндагони кишварҳои аъзо ва шарикони он – Ҳиндустон, Россия, Қазоқистон, Қирғизистон, Покистон, Узбекистон, Тоҷикистон ва Котиби генералии СҲШ тариқи видео-онлайн баргузор гардид, ки дар кори он аз ҷониби Ҷумҳурии Тоҷикистон ходимони илмии Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон – Шариф Раҳимзода, Бабаджанов Рустам Мирзоевич ва Каримова Мавзуна Темуровна иштирок ва баромад намуданд.

IMG_20200820_121345

IMG_20200820_121357

скриншот экрана ШОС

 

12 августи соли 2020 дар толори Шӯрои олимони Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Конференсияи ғайринавбатии ташкилоти ибтидоии ҳизбии «Навоварон»-и Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ баргузор гардид. Дар кори конференсияи мазкур Курбонова Ширин – муовини раиси Кумитаи иҷроияи ибтидоии «Хирадмандон»-и АМИТ ва Шариф Раҳимзода – раиси Ташкилоти ибтидоии ҳизбии «Навоварон»-и ИИваД АМИТ иштирок намуданд.

3.56

3.57

БА МУНОСИБАТИ 100-СОЛАГИИ ЗОДРӮЗИ АКАДЕМИК М.С.ОСИМӢ ДОНИШМАНДИ ВАТАНДӮСТУ ИНСОНПАРВАР

Солҳо мегузаранд танҳо хотираҳост, ки мемонанд. Ман бисёр вақт тасмим мегирифтам, ки дар бораи шахсияте, ки бароям хело ҳам азиз буд, чизе нависам. Аммо барои ба даст қалам гирифтан ҷуръат намекардам, чунки ҳаросе ҳам доштам. Ман чӣ гуфта метавонам? Оё ман метавонам, ки дар бораи як шахсияти бузург ҳарфе бизанам? Аз уҳдаи он мебароям ё на? Билохир қарор додам, ки  андешаву хотироти чандеро аз Устод ба  рӯйи қоғаз биёрам. Хотиротро дар бораи чунин шахсиятҳо фарпомуш сохтан мушкил аст. Панду андарзи падарона ва муносибати бузурги инсонии ӯ ҳеҷ гоҳ аз хотирам фаромӯш намешавд.

Усдод Муҳаммад Осимӣ барои ҳар як фарди тоҷик ошно буд. Ӯро дар ҳама нуқоти кишвар ва хориҷи он мешинохтанд. Ҳангоми дар мактаби миёна таҳсил намуданам Устод аз минтақаи мо чанд маротиб депутати Шӯрои Олӣ буд. Дар яке аз вохӯриҳояш ман бори аввал суханронияшро шунидам. Суханронии орому форами ӯ барои ман таъсири амиқе гузошта буд. Орзу мекардам, ки боре ҳам бошад бо чунин инсони бузург ҳамсуҳбат бошам. Солҳо гузаштанд ва ман барои кор ба Институти шарқшиносӣ омадам. Дар ҳамон давра Устод вазифаи директории Институти шарқшиносиро низ адо мекард.   Чун Устод гирифтории зиёд дар Академияи илмҳо доштанд ва танҳо дар маҷлисҳо иштирок мекарданд,  барои ман аз наздик муошират кардан имкон нашуд ва он вақт ҳам ман ҷуръат намекардам, ман нав қадам ба ин даргоҳи муқаддаси илм гузошта будам.

Баъд аз сафари Афғонистон ман дар дастгоҳи идории Призидиуми Акадимияи илмҳо ба ҳайси сармутахасиси шуъбаии ташкили илм ба кор шуруъ кардам. Орзуи деринаи ман ҷомаи амал пӯшид. Акнун ман ҳар лаҳза бо Устод имкони суҳбат кардан ва иҷро намудани ин ё он супоришашро доштам. Солҳои 1988-1989 бо дастуру супориши Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ гурӯҳи калони бештар аз 45 нафар унвонҷӯён аз Ҷумҳурии Афғонистон  барои таҳсил дар аспирантураи АИ фиристонда шуда буд, ки маблағи он пурра аз ҷониби АИ Шӯравӣ пардохт карда мешуд. Устод Муҳаммад Осимӣ назорати рафти иҷро ва таъмини маҳали буду боши онҳоро бар зимаи ман гузошта буданд. Нахуст хоҳиш намуда буданд, ки писарам (бештари вақт манро писарам ё писарам Сайидхуҷаҷон гуфта муроҷиат мекарданд) кӯшиш кун, ки меҳмонҳо мушкилоте надошта бошанд. Чи мушкилие, ки набошад ба Ҳабибулло Муродович (Саидмуродов Ҳ.М. саркотиби илмии АИ) муроҷиат кун. Росташ устод Ҳабибулло Муродович низ мисли Устод Осимӣ шахсияти барҷастае буданд, ки дар инсоният, хоксорӣ ва донишу малака беназир буданд.

Ҳангоми ҷашн гирифтани Борбади Марвазӣ устод кӯшиш карданд, ки аз тамоми гӯшаю канори дунё намояндагони бурҷастаи форсизабононро, хусусан тоҷикоро ҷамъ биёранд. Ин нахустин иқдоме буд, ки баъд аз солиёни дароз тоҷикони Точикистон бо ҳамзабонони бурунмарзии хеш дар иртибот бошанд ва ҳамичунон дар ҳамин замина зарурати таъсиси ҷаъияти «Пайванд» низ ба миён омад. М. Осимӣ дар баробари Президенти Академияи илмҳо буданаш раисии ҷамъияти «Пайванд»-ро низ ба уҳда доштанд.

Соли 1991 пурра ба ҷамъият гузашта барои газаронидани Фаруми аввали тоҷикони ҷаҳон даст ба кор шуданд. Устод пеш аз рафтанаш аз сохтори АИ ба ман гуфтанд, ки писарам оё ҳамроҳи ман намеравӣ? Ман ҳамин саволро интизор будам ва гуфтам, ки Устод ман омодаам, ки ҳамроҳи Шумо ба ҷаъияти «Пайванд» ба кор равам.

Арафаи гузаронидани форуми аввали тоҷикон ба солҳои нооромии кишвар рост омада буд. Чун чандин моҳ пештар меҳмонҳо аз хориҷи кишвар даъват шуда буданд ва эшон омодагии сафар доштан имкони таъхири Форм набуд. Баъди солҳои зиёди зиндаҷудоӣ ҳамзабонони мо муштоқи дидори тоҷикону Тоҷикистон  буданд, чунки хамзабонони мо дар кишварҳои мухталифи дунё пароканда зидагӣ доштанд. Чароғи дили ҳамаи онҳо танҳо кишвари мо-Тоҷикистони азиз буд ва онро ҳамчун хонаи умед ҳар як ҳамзабони мо эҳсос мекарданд ва ғоибона дӯсташ медоштанд.

Бештари онҳо дар замони Иттиҳоди Шӯравӣ аз Тоҷикистон танҳо устодро мешинохтанд ва як идаашон бо ӯ мукотиба низ доштанд. Ин буд, ки гузаронидани Форуми аввали тоҷиконро ба таъхир андохтан ғайри имкон буд. Дар маҷлисҳои тадорукӣ пайваста Устод таъкид мекарданд, ки меҳононро бо тамоми суннатҳо меҳмондории тоҷикӣ бояд қабул кунем. Хар як нафари аъзои кумитаи ташкилӣ вазифаи мушаххаси худро дошт вазифаи худро иҷро мекард.

Дафтари идораи “Пайванд” дар ошёнаи 12-уми Кумитаи омори Тоҷикистон ҷойгир буд. Як қисм меҳмононе, ки барвақтар омада буданд, ҳатман ба зиёрати Устод Осимӣ меомаданд. Ба хотирам ҳаст, ки меҳмонони аз Покистону Афғонистон ба болкуни идора баромада ҳамроҳи Устод Осимӣ шаҳрро тамошо мекарданд. Он солҳо дар маркази шаҳр ягона бинои баландошёна ҳамон бинои Кумитаи омор буду халос. Яке аз меҳмонони афғонистонӣ шаҳри Душанберо аз боло  тамошо карда гуфт, ки Душанбе чӣ қадар шаҳри сабзу зебост. Устод ҳам мисли меҳмонон ғарқаи тамошои Душанбе буданд, беихтиёр гуфтанд, Илоҳо дар байни ин шаҳри зебо ҳеҷ гоҳ таркише рух надиҳад. Ман ба хиради миллатам мутмаинам. Меҳмонон бо як овоз омин гуфтанд. Гарчи аз он айём солҳо гузашта бошанд ҳам, ин дуо доимо дар гуши ман садо медиҳад ва шукронаи онро мекунам, ки бузургон дар як замони ниҳоят ноорому муташанниҷ барои тоҷикон чунин дуои нек карда буданд ва ягона маркази муқаддаси тоҷикони дунё-шаҳри зебои Душанбе эмин монд. Равонашон шод бод. Эй кош Устод ин зебогиву ободии ин шаҳри дӯстдоштаашро ҳоло ба чашми сар медиданд.

Вазифаи сардори ситоди тадорукотии Форуми аввали тоҷикон  бар дӯши ман буд ва ман шабу рӯз дар меҳмонхонаи “Тоҷикистон” дар стоди тадорукот будам. (Дафтари стоди тадорукотӣ дар ошёнаи сеюми меҳмонхона ҷойгир буд ва тамоми васоили алоқаи зарурӣ дар он ҷо насб карда шуда буд). Ин буд, ки аъзоёни стод шабу рӯз бештари дар он ҷо буданд ва меҳмонони Форумро пазироӣ мекарданд. Устод ҳар замон аз тариқи телефони “сотка” кори моро пайгирӣ намуда тавсияҳои  иловагӣ медоданд.   Бештари меҳмонони даъватшуда аз кишварҳои хориҷӣ омада буданд.

Танҳо барои меҳмононе, ки аз дохили кишвар даъват шуда буданд, мушкилот пеш омада буд. Дар ҳамин замина мехостам, ки як лаҳзаеро аз одаму одамгари Устод Осимӣ нақл кунам. Шодравон Одина Ҳошим яке аз меҳмонҳои фахрие маҳсуб буданд, ки ба Форум даъват шуда буд. Нооромиҳои дохилӣ боиси он гардид, ки як қисми онҳо омада натавонистанд. Роҳҳо, ағбаҳо баста буд. Дар ҳар манотиқе гурӯҳҳои силоҳбадаст барои худ минтақае ихтисос дода буданд. Касеро намегузоштанд, ки минтақаи эшонро убур кунад. Устод Одина Ҳошимро дар ағбаи «Шаршар» аз мошин фароварда маҷбур сохтанд, ки пиёда Душанбе равад ва як дипломате, ки баъзе анҷомҳояш дар дохилаш буданд гирифта пора-пора карда партофта буданд. Устод Одина Ҳошим ду рӯз пиёда ба Душанбе расиданд ва ба идораи «Пайванд» омаданд. Оби дидаш рехту гуфт, ки ба як мушкилот омада расидам. Устод Осимӣ таскинаш доданд ва ба ман гуфтанд, ки писарам аввал устодро ба мағозаа бареду сару либос барояш бигиред ва баъдан дар меҳмонхонаи «Тоҷикистон» бурда барояш  утоқи люкс интихоб кунед, фардо суҳбат мекунем. Ин ҳолат ду –се рӯз пеш аз саршавии Форм буд. Ман гуфтаи устодро иҷро кардам. Дилаш ба ҳама месӯхт ва доим ҳамин мисраро такроран мегуфтанд, ки «Тоҷики гарданкаши сафдаршикан…» ва боз аз мо мепурсиданд, ки ба ин миллат чӣ шуда бошад?   Муҳаммад Осимӣ ҳачун тоҷики асил дар ҳама ҷо баромад мекарданд ва дар суҳбатҳояш ҳам бештар дар бораи миллату таъриху тамаддуни он ҳарф мезаданд.

Соли 1992 буд, ҳар рӯз ҳабарҳои зиёд мерасид, ки фалониро куштаанд, барои ҳар як шахсе ки маргашро мешунид тамоми рӯз ғусса мехӯрданд. Одате доштанд, ки ҳаррӯз то соати 12 танҳо оби ҷушидагӣ менӯшиданд ва танҳо соати 12 чойи сабз. Рӯзаш ба хотирам намондааст, як марди фидоии тоҷик– Амриддин  Баҳриддинов (равонаш шод бод)  ба наздаш омада хабари марги кадом касеро расонданд. Устод хело зиёд мутаасир шуданд. Он рӯз то соати 12 дар утоқи кориаш танҳо як нуқтаро хомӯшона нигоҳ кард ва тибқи одати ҳаррӯзааш об нанӯшид ва хоҳиши бо касе суҳбат кардан ҳам надошт. Бисёр парешон шуда буд. Мо кормандон аз ин ҳолати равонии Устод каме нигарон шуда будем. Бо машварати Нуриддин (равонаш шод бод) соати 12 ман чой дам карда ба назди Устод даровардам. Чойро кашида ба Устод дароз кардам ва хоҳиш кардам, ки устод як пиёла чой нӯшанд. Устод Осимӣ ба андозае ғарқи ғаму дард буданд, ки дромадану чой кашидани манро пай набурданд. Беист аз оина ба берун нигоҳ мекарданд. Ба ман нигоҳ карда дами сарде кашиданд ва бо чашмони маҳзунаш, ки ашк дар онҳо ҳалқа зада буд, ба ман нигариста гуфтанд: Писарам ба ин миллат чи шуда бошад? Чаро тоҷик тоҷикро мекушад?  Ин мусибат то кай давом мекарда бошад? Ин дар ҳамон даврае буд, ки ҳукумати навтаъсиси Тоҷикистон бо раҳбарии Эмомалӣ Раҳмон ҳаматарафа мекушиданд, ки аз қатлу ғорат ҷилавгирӣ карда шавад. Писарам агар бадин минвол давом кунад навбати мо низ мерасад. Ман гуфтам, ки Устод шамол аз даҳонат барад, Шумо барои ҳама азизед. Сарашро ба аломати инкор ҷунбонда гуфтанд, ки имрӯз гурӯҳҳое пайдо шудаанд, ки ба ҳама кор қодиранд ва муқаддасоте надоранд ё душманони миллати моянд, ки оромии кишвари моро намехоҳанд ва имрӯз ҳам ба назари ман онҳо ҳаматарафа амал мекунанд.

Ман каме ҷуръат пайдо карда, забон хоида  ба Устод гуфтам, ки Устоди муҳтарам дар ҳамин бесарусомониҳои имрӯзаи Тоҷикистон то ҷое  хатогии Шумо низ ҳаст. Устод аз ҳарфи ман наранҷид ва оромона пурсид, ки пасарам чи хел хатогӣ? Гуфтам, ки Устоди азиз, Шумо қариб 20 сол мушовир ва машваратчии Котиби якуми КМ Партияи Коммунистии Тоҷикистон Ҷаббор Расулов будед, мебост, ки як маротиб дар мавзуи ассимилатсияи (омезиш) миллати тоҷик таваҷҷуҳ мекардед. Оё зарур буд, ки мактобҳои олӣ  айнан мисли якдигар дар Хуҷанду Душанбе сохта шавнд. Зарурат ба ин набуд. Аққалан факултаҳо бояд мухталиф мешуданд. Аз  манотиқи ҷанубӣ ба шимоли кишвар мерафтанд ва мехонданду оиладор мешуданд. Дар он ҷо мемонданду оила бунёд мекарданд. Ё аз навоҳии шимоли кишвар ба Душанбе бештар омада таҳсил мекарданд ва дар ин мантоқи ҷанубии кишвар мемонданд, оила бунёд мекарданд. Ин беҳтар буд. Солҳо мегузаштанд ба тадриҷ мардуми тоҷик ба ҳамдигар наздиктар мешуданд. Дар тамоми даврони шӯравӣ ҳамаи манотиқи Тоҷикистон аз ҳамдигар ҷудо буданд, моҳҳо алоқаи рафту омади наздик надоштанд. Албатта боиси он гардид, ки миллати тоҷик ташаккул наёфт ва дар шакли парокандагии қавмии асримиёнагӣ боқӣ монд. Ин ҳарфҳоро мегуфтаму ҳароси он доштам, ки Устод меранҷанд. Ба хотири тасдиқи андешаҳои густохонаам дар назди Устод, сиёсати хукуматдорони паштун дар Афғонистонро мисол оварда ба Устод Осимӣ гуфтам, ки Устоди азиз, ман таи чанд соле, ки дар Кобул будам, доимо аз тоҷикони муқимии Афғонистон мепурсидам, ки шумо тоҷикед? Онҳо ҷавоб медоданд, ки Оғо себ қавми мо тоҷик асту миллатамон паштун. Баҳс бо онҳо фоида надош. Паштунҳо тавонистанд, ки мафкураи мардуми тоҷикро тағйир диҳанд. Инро онҳо бо роҳи ассимилатсия кардани мардум ба роҳ монданд. Кабилаҳои паштунро ба манотиқи Шимол кӯчонида дар байни тоҷикон зуран сокин сохтанд. Солҳо нақши худро мегузоштанд ва муносибатҳои хешутаборӣ зиёд мешуд. Чун суҳбати ман бо устод рӯйи рост буд ва барои густохиям аз устод узри зиёд пурсидам. Тамоми суҳбатамро устод оромона гӯш карданд. Баъ аз каме таваққуф ба ман гуфтанд, ки писарам гапат дуруст аст мо хато кардем. Воқеан хатои бузург буд. Бисёр нозукиҳоро сарфи назар кардем. Писарам тақдири миллати тоҷик ҳамин будааст, лек боварӣ дорам, ки ояндааш хуб мешавад ва ин миллате, ки таъриху тамаддуни бузургтарин дорад ташаккул ва воҳид мешавад. Ин орзуи Устод имрӯз ба тадриҷ ҷомаи амал пӯшидаистодааст.

Устод Муҳаммад Осимӣ дар баробари Раиси «Анҷумани «Пайванд» буданаш Рисии бахши омӯзиши тамаддуни Осиёи марказиро дар дафтари ЮНЕСКО ба уҳда доштанд. Дар ҳамин давраи раисиаш ӯ барномаи нашри шашҷилдаи «Таърихи тамаддуни Осиёи Маказӣ»-ро рӯйи даст гирифт, ки ин асари безавол тамаддуни мадуми форсизабон, хусусан, тоҷиконро дар бар гирифта буд. Қисм ба қисм онро бо ҳамкории олимон дигари тоҷик таҳия намуда ба дафтари ЮНЕСКО ба Франсия фиристод. Доимо устод дар фикри нашри он буд. Устод Осимӣ мегуфтанд, ки ягона орзуи ман нашри  ҳамин китоб аст. Мехоҳам таъриху тамаддуни миллати тоҷикро ба ҷаҳониён ошно созам. Устод чандин бор таъкид карда буданд, ки шояд кори охиринам ҳамин бошад. Ин нашр барояш хело муҳим буд. То фиристодани охирин ҷилд талош карданд. Дар ёдам ҳаст, ки ҷилди аввали китобро аз тариқи пустаи DHL гирифтанд. Он дар лифофаи зард фиристонида шуда буд. Ҳангоми кушодани лифофа дидани китоб, ки муқоваи сабзи баланд дошт, аз чашмонаш ашк рехта гуфтанд, Худоро шукур ба орзуи деринаам расиданд. Ҳолату ҳаяҷон ва хурсандии шодравон Устод Осимиро тасвир кардан хело мушкил аст. Афсус, ки дидани нашрҳои ҷилдҳои охир барояш муяссар нагардид. Ин китоби пурарзиш дар шаш ҷилд дар Париж бо забони англисӣ ба нашр расид.

Чандин сол ҳамроҳи устод кор кардам ва ман намедонистам, ки устод забони англисиро хуб медонад. Соли 1993 тақрибан моҳи март буд ва аз Амрико меҳмон доштем. Як оилаи амрикоӣ барои таъсиси идораи хайриявӣ ба Тоҷикистон омада буданд ва мушкилоти сабти иҷозаи иқомат дар Тоҷикистон доштанд. Ба назди устод танҳо як нафарашон омад, Девид Майкл Ловвет. Ман устодро пурсидам, ки устод ҳамроҳи меҳмон тарҷумон нест. Суҳбати Шуморо кӣ тарҷума мекунад? Устод табассуме карду гуфт боке нест. Меҳмонро ба утоқи ман даъват кун. Меҳмон дароман боз Устод аз ҷояш баланд шуда оромона бо лаҳни хело тозаи англисӣ меҳмонро пазироӣ намуда дар рӯбарӯяш нишасту ба суҳбат шуруъ намуд. Ӯ оромона бо забони англисӣ суҳбат мекард. Акнун ман дарк кардам, ки чаро дар хориҷи кишвар ӯро дар баробари шахсиятҳои машҳури форсзабон олимони амрикоиву фронса ва дигар кишаварҳо ҳам хуб мешинохтаанд. Устод забони англисиро хело хуб медонистанд ва дар атрофи  ҳар мавзӯе, ки набошад, бо забони англисӣ ҳарф зада метавонистанд.

Соли 1994 бо машварат ва кӯшиши Устод Осимӣ ва роҳбари Ожонсии рушди инкишофи Осиёи Марказӣ Девид Майкл Ловетт аввалин  симпозиуми Тоҷикистон ва ШМА дар Душанбе гузаронида шуд. Ба ҳама маълум аст, ки он солҳо дар кишвар нооромиҳои зиёд буданд. Гуруҳҳои силоҳбадаст дар ҳар гӯшаи кишвар даст ба қатлу ғорати мардум зада буданд. Новобаста ба ин Ҳукумати Тоҷикистон тамоми қувваи худро ба он сарф мекард, ки оромиро ба кишвар биёрад. Дар ҳайати меҳмонони аз Амрико омада нафароне буданд, ки танҳо барои мушоҳида омада буданд. Барои як идаи онҳо боиси тааҷҷуб буд, вақте диданд, ки дар Душанбе ва атрофи он оромӣ ҳукумфармо  аст. Ҳамаи мардум дар пайи кору бору зиндагии  худанд. Ҳатто ба чандин корхонаҳо рафтанд, хушбахтона ҳамон давра бештари онҳо фаъол буданд, хусусан вақте ки аз вилояти Суғд дидан намуданд онро бештар дарк карданд ва мутмаин гаштанд, ки Тоҷикистон рӯ ба беҳбудист. Яке аз меҳмонҳо дар як суҳбаташ гуфт, ки дар воситаҳои ахбори умуми Амрико тамоман дигар чиз мегӯянд ва менависанд. Маълум мешавад, ки ахбори онҳо нодуруст будааст. Мо дида истодааем, ки Тоҷикистон ором аст ва рӯз то рӯз ободтар хоҳад шуд. Дар байни амрикоиҳо сармоядорон низ буданд, агарчи онҳо сафари аввалини намояндагони амрикоӣ танҳо мушоҳида бошад ҳам, аз лиҳози дигар аҳамияти калони таблиғи ва сиёсӣ дошт. Нуқтаи назари онҳо  тамоман тағйир ёфта буд. Ҳангоми сафари вилояти Суғд доштанашон аз боғи бузурге, ки дар ноҳияи Ҷаббор Расулов буд дидан намуданд. Як нафари онҳо, вақте ки онҳоро бо меваҳои боғ зиёфат карданд,  гуфт, ки тамоми дунёро қариб гаштааст (воқеан шиносномаи он муйсафед бисёр калон буд ва қариб аз бист дона зиёд шиносномаҳо бо ҳам дӯхта шуда буданд, ки мӯҳри сарҳадоти тамоми кишварҳо дунё гузошта шуда буд), мевае бадин ширинӣ начашидааст. Афсус хурд, ки самолётҳои Амрикоӣ ба ин самт парвоз надоранд, вагарна танҳо меваи Тоҷикистонро ба Амрико мебурдам. Меҳмон афсуси бисёр хӯрданд.

Баъдан тибқи шартномаи дутарафа як гурӯ мутахасисони тоҷик ҳам ба ШМА фиристонда шуда буд. Ҳамаи ин амалҳои хайр бевосита бо ташаббӯси Устод Осимӣ сурат мегирифт.

Устод Осимӣ ҳар яки моро падарвор дӯст медоштанд. Доимо аз зидагӣ ва мушкилотамон мепурсиданд. Машварат медоданд. Ёдаш бахайр.

 

Зиндаву ҷовид монд, ҳар ки накуном зист,

К-аз ақибаш зикри хайр зинда кунад номро.

 

Сайидхоҷа Ализода,

ходими пешбари

Маркази мероси хаттии

НР  АМИТ

ДАР ДУШАНБЕ ҶАЛАСАИ ДУЮМИ ЯКҶОЯИ МАҶЛИСИ МИЛЛӢ ВА МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОНИ МАҶЛИСИ ОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН, ДАЪВАТИ ШАШУМ БАРГУЗОР ГАРДИД. ГУЗОРИШИ АМИТ «ХОВАР»

ДУШАНБЕ, 06.08.2020 /АМИТ «Ховар»/. Тавре қаблан АМИТ «Ховар» иттилоъ дода буд, имрӯз дар шаҳри Душанбе таҳти раёсати Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намо­ян­дагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум баргузор гардид.   

АМИТ ховар

АМИТ «Ховар» аз ҷараёни ҷаласаи мазкур гузориш медиҳад.

Дар кори ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намо­ян­дагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Точикистон, даъвати шашум Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҳмадтоир Зокирзода, Сарвазири мамлакат Қоҳир Расулзода, муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ — намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, раисони Суди конститутсионӣ, Суди Олӣ ва Суди Олии иқтисодӣ, Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, раиси Палатаи ҳисоб, Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон, директори Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия ва раиси Бонки миллии Тоҷикистон ширкат доштанд.

Дар оғози кори ҷаласаи якҷоя аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон доир ба тартиби кор, интихоби ҳайати котибот ва тасдиқи рӯзномаи ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарорҳои дахлдор қабул намуданд.

Бо пешниҳоди муовини раиси Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҳамоҳангсозии фаъолияти Маҷлиси миллӣ бо Маҷлиси намояндагон, ҳокимияти иҷроия, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, воситаҳои ахбори омма ва робитаҳои байнипарламентӣ Илҳом Амонзода тартиби инъикоси кори ҷаласа тавассути воситаҳои ахбори омма тасдиқ карда шуд.

Сипас, тибқи рӯзномаи ҷаласаи якҷоя аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба баррасии масъалаҳо шурӯъ карданд.

Нахуст Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ — намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Зариф Ализода дар хусуси фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи аз вазифаи Вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон озод намудани Насим Олимзода ва дар бораи Вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин намудани Ҷамолиддин Абдуллозода иттилоъ дод.

Мавриди зикр аст, ки аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиҳати тасдиқи фармонҳои зикргардидаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон якдилона овоз доданд.

Сипас, дар ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон лоиҳаи қарори якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъйини интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» мавриди муҳокимаи васеъ қарор гирифт.

Аз рӯи масъалаи мазкур муовини якуми Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҳмадалӣ Ватанзода сухан гуфта, пешниҳод намуд, ки санаи интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 11 октябри соли 2020 таъйин карда шавад.

Зимни муҳокимаи ин масъала муовини якуми Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҷаббой Аҳмадзода, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Музаффарҷон Маҳмудов ва узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Шодигул Қонунзода пешниҳоди мазкурро дастгирӣ намуданд.

Бо дарназардошти таклифу пешниҳодҳое, ки дар ҷараёни ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хусуси таъйини интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон иброз гардиданд, бо қарори якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 11 октябри соли 2020 рӯзи интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд.

Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Рустами Эмомалӣ изҳор доштанд, ки ин чорабинии муҳими сиёсӣ бояд дар доираи талаботи Конститутсия ва қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар сатҳи баланди ташкилӣ, ба таври демократӣ ва озоду шаффоф, бо иштироки фаъолонаи халқи Тоҷикистон ва ҳизбҳои сиёсӣ гузаронида шуда, он ҳамчун омили муттаҳидкунандаи мардуми мамлакат ва таҳкими ваҳдату субот дар ҷомеа хизмат намояд.

Зикр гардид, ки ин интихобот бояд сатҳи баланди маърифати ҳуқуқӣ ва сиёсии мардуми шарифи Тоҷикистонро нишон дода, ба тақвияти боз ҳам бештари нуфузу обрӯи давлати мо дар сатҳи байналмилалӣ мусоидат намояд.

Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Рустами Эмомалӣ аз аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъват ба амал оварданд, ки барои дар сатҳи баланд баргузор гардидани ин маъракаи сиёсӣ саҳм гузоранд.

Бо ҳамин, ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум кори худро анҷом дод.

НИШАСТИ МАТБУОТИИ АМИТ

Рузи 27.07.2020 дар Маркази ҷумҳуриявии матбуот бо иштироки намояндагони Васоити ахбори омма ва масъулини Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон нишасти матбуотӣ доир гардид.

фото академия

   Дар он президенти АМИТ, академик Фарҳод Раҳимӣ сухани ифтитоҳӣ намуда, рӯзноманигоронро аз фаъолияти илмии муассисаҳои илмии кишвар дар нимсолаи аввали соли 2020 воқиф намуд.

Сипас, низоми суол-посух байни олимону рӯзноманигорон роҳандозӣ шуд, ки бархе аз паҳлуҳои асосии фаъолияти АМИТ – ро баррасӣ мекард

Рӯзноманигори АМИТ “Ховар” Елена Ботинкова аз авзои сейсмикии минтақа ва самтҳои кори хадамоти геофизикаи АМИТ ва ҳамчунин, аҳволи муҳоҷирону вазъи муҳоҷирати меҳнатӣ дар аҳди паҳншавии COVID-19 суолгузорӣ кард. Дар посух ба суоли марбут академик Собит Неъматуллоев гуфт, ки алҳол бо дар назардошти болоравии арзиши обҳои ширин ва норасоии он дар минтақа низоми сейсмикии минтақа аз лиҳози мутобиқат бо зилзилаҳои барпошуда ҷавобгӯ буда, чунин иншоотҳои бузурге чун НБО – и Роғуну Норак арзи ҳастӣ намудаанд.

Дар посух ба суоли рӯзноманигори “Россия-сегодня” Фахриддини Холбек, ки чаро дар замони муосир зилзилаҳо бисёранд, Раҳимӣ гуфт, ки тақрибан дар соле 20 – 30 маротиб замин меларзад ва заминҷунбӣ бар хилофи андешаҳои пессимистӣ ҳодисаи табиӣ маҳсуб мешавад.

Дар мавриди мушкилии муҳоҷират директори Институти иқтисодиёт ва демография Шариф Раҳимзода гуфт: Паҳншавии коронавирус монанд ба буҳрони иқтисодӣ аст, аммо новобаста аз мушкилиҳо интиқоли маблағ дуруст ба роҳ монда шуда, меваҷот ва дигар маводи хушкшудаи ватанӣ ба хориҷ аз кишвар содир мешаванд.

фото амит

     Баъдан, бештар суолгузориҳо ҷиҳати паҳншавии пандемияи нав буданд ва Оҷонсии Рейтер кӯшиш ба харҷ дод то бидонад, ки дастгоҳҳои сардкунанда дар паҳншавии коронавирус дахл дорад ё на?

Сипас, Фарҳод Раҳимӣ хушҳолӣ аз ин кард, ки девони Аҳмад махдуми Дониш дар рӯзҳои наздик бори аввал интишор шуда, ба ҳамагон дастрас мегардад ва ҳамчунин, бо истифода аз системи ширкати Майкрасофт барномаи ҷоллибе татбиқ хоҳад шуд, ки тавассути он матни тоҷикӣ хатобарорӣ мегардад.

     Академик Собит Неъматуллоев гуфт, ки дар пояи фоҷиаи Ҳоит илми зилзилашиносии тоҷик ба вуҷуд омадааст.

ТАРҒИБИ АМНУ ОБОДӢ ДАР ОСОРИ АҲМАДИ ДОНИШ

Ҷамъияту ваҳдат омили суботу оромии ҷомеаҳо, сарҷамъиву ҳамбастагӣ, якдигарфаҳмиву муваффақиятҳо ва наҷот аз парокандагиву нобасомонии миллатҳо ҳисоб меёбанд. Иттифоқу якдилӣ дар ҳаёти инсоният нақши калидӣ мебозанд ва маҳз дар фазои сулҳу осоиш ва ваҳдату иттиҳод метавон ба ҳадафу мақсадҳои бузурги хеш расид.

Ин неъмати бузургро дар ҳар замон адибону мутафаккирон ва оммаи мардуми бедор мавриди васфу ситоиш қарор додаанд. Ҳеҷ фозиле аз баёни эҳсосоти отифии хеш перомуни ваҳдату иттиҳод канор буда наметавонад.

Аз ҷумла, мутафаккири бузуруги тоҷик, Аҳмади Дониш (1827-1897) дар бораи фазилати ваҳдату якдилӣ ва пешгирӣ аз ҳар гуна ихтилофу низоъ, хавфи ноамнӣ маслиҳату тавсияҳои муфиду хуб додааст, ки қобили таваҷҷуҳанд. Чунончи ӯ менависад: Роҳи мардумононро аз хавфи роҳзанону дуздон ба сатвати (қуввати) сиёсат эмин дорад. Ва ҳар кӣ дар роҳе ба изову тааддӣ (азияту озор) мутаарризи (дучори) мардуме шудааст, ба наколу уқубат (ҳукму ҷазо) ӯро ибрати дигарон гардонад ва дар мамлакат ҳар ҷо, ки маҳалли хавф бувад, агар имкони иморат бувад, иморат кунад ё нигаҳбон гузорад.

Дар ҳақиқат, бидуни ваҳдату иттиҳод, сиёсату ҳукуматсолорӣ  ҳеч пешрафту тараққиёт ва ободкориву созандагӣ буда наметавонад. Сабабгори ваҳдату оромӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон мебошад, ки пас аз побарҷо сохтани ваҳдату якдилӣ, роҳи ободкориро пешаи сиёсати созандаи худ гирифт. Бе сабаб нест, ки Пешвои миллат дар Паёми шодбошӣ ба муносибати Рӯзи Ваҳдати миллӣ ин андешаро чунин таъкид намуданд: “Нақшаву барномаҳои қабулкардаи мо доир ба рушди миллӣ, ки имрӯзу фардои миллату давлатро ба ҳам пайванд медиҳад, бо заҳмати аҳлонаву созандаи мардуми Тоҷикистон пайгирона амалӣ шуда истодаанд.

Роҳсозиву роҳкӯшоӣ аз аҳдофи бузурги ҳукумати Тоҷикистон маҳсуб ёфта, ба мақсади мустаҳкам намудаи сатҳи зиндагии мардум нигаронида шудааст. Ҳамчунон ки Пешвои муаззами миллат ба он ишора намуданд, “Роҳсозивуроҳкӯшоӣ – нишонаи рушди Тоҷикистонаст”.

Асрҳои XVIII-XIX, ки даврони рӯ ба тараққиву бедории мардумони Аврупову Русия буданд, донишманду мутафаккири маъруфи тоҷик Аҳмади Донишро бетарафу бетаваҷҷуҳ намонда, фикри ислоҳоту азнавсозии ҳаёти иҷтимоию сиёсӣ ва фарҳангии мардумони Бухорову Самарқандро дар зеҳни ӯ ҷой кардаанд. Аз ин рӯ, мутафаккир бо ғояву идеяҳои нави равшангарона ба майдон баромада, барои рушду тараққӣ ва бедории халқу миллат тадбирҳои мушаххасу қатъӣ андешида, пешкаши аҳли аморату мардуми соҳибназар намуд.

Аҳмади Дониш дар осори хеш, бахусус дар “Рисола дар назми тамаддун ва таовун”-и худ, афкору назарҳои сиёсиву иҷтимоӣ ва иқтисодии хешро далелмандона пешкаши хонандагони гиромӣ намуда, дар бораи фазилати роҳсозиву пулсозӣ ривояту ақволи бузургонро дар маърази диққати умум мегузорад.

Ӯ асарашро дар мавзӯъҳои миёнаравӣ ва муназзам сохтани ҳаёти амирону мутааллиқону зердастон ва тариқи зиндагии сутуда ва миёнаравӣ дар умури муояша (ҳамзистӣ) ва нақшаи рушду тараққии давлатдории Аморати Бухоро ва дар бораи фазилати роҳсозиву пулсозӣ бо истифода аз оёту аҳодис ва афкору андешаҳои олимону орифону файласуфон ва таҷрибаи амирони гузашта, монанди Арасту, Искандари Мақдунӣ, Анӯшервони Одил, Ғаззолӣ, Фузайл ибни Аёз, Алии Ҳамадонӣ, амирони умавӣ ва аббосӣ, амирони сомонӣ ва фикру пешниҳодҳои муфиду бикр ба онҳо арза кардааст.

Аҳмади Дониш, дар баробари тавсияву машваратҳо мардумро ба итоату фармонбардории подшоҳон, таҳаммулпазирӣ, ҳамёриву ҳамкорӣ, тарғиби илму дониш ва касбу ҳунар ва амсоли ин ахлоқи ҳасана даъват кардааст. Ӯ масъалаи бекориву бешуғлиро сахт мазаммат намуда, сабаби фитнаву фасод медонаду ба умаро муроҷиат мекунад: «Мардумоне, ки аъзои солим доранд, нагузорад, ки бешуғл бошанд, ба муздурии корҳои мулкӣ ва дурустии роҳҳову пулҳо ва иморот ба заҷр баркашад ва музд диҳад, то дуздию муқмирӣ (қиморбозӣ) накунанд».

Аҳмади Дониш ҷаҳонбиниву машоҳидаҳои худро аз рушду тараққии кишварҳои пешрафта бо сароҳат ба аҳли замона арза менамуд. Чунончи, ӯ хабар медиҳад: Ва ин маслак алявм (имрӯз) дар дували (давлатҳои) низомӣ ба аҳсан ваҷҳе ҷорист, ки дар роҳҳо манзилҳо ба ҳар ду фарсахе камобеш муқаррар карда, бар он касон муҳайё доранд, ки асбҳо аз подшоҳӣ ба кироя нигоҳ медоранд, то агар касе хоҳад, бетаваққуф саворӣ мекунад. Ва шавореъ (кӯчаҳо), ки ба умронот (ободиҳо) наздик аст, то миқдори даҳ фарсах ҳамаи роҳ аз ду тараф дарахтони бузург сабз кардаанд, то мардум ба соя гузаранду гумроҳ нашаванд. Ва он ҷо, ки аз иморот берунтар аст ва тарбияти ниҳол мутааззир, ба ҳар саду панҷоҳ қадам чӯбеву устувоне бардоштаанд барои аломат. Ва фаросихи масофат дар онҳо муайян карда, то ҳар касе бидонад, ки аз роҳ чӣ рафта ва ба манзил чӣ монда.

Мутафаккари бузург аз фоидаву манфиатҳои роҳсозиву пулсозӣ ёдовар шуда, дар боби фазилати ин амали нек чунин изҳори назар кардааст:

Дар вилоят ҳар ҷо, ки работу пулу обхона ҳоҷат бошад, ё роҳ аз мамарри селу борон хароб шуда, дар таъмири онҳо ба қадри имкон кӯшад, то ояндагонроу равандагонро осоиш бошад. Чӣ он сарвар (с) фармуд: Ҳар кӣ пуле бино кунад бар роҳгузари мусулмонон, то бар вай осон гузаранд, Худойи азза ва ҷалла осон гардонад бар вай гузаштани пули сиротро.

Дар ҷое дигари рисола ӯ дар боби зарурати гузоштани аломату нишонаҳои роҳ чунин машварат медиҳад: “Ва дар манозили баида (дур) аломат насб кунад наздики ҳамдигар, то ояндаву раванда бероҳ нашавад.

Амалидошти тавсияи донишманди тоҷик дар ҳамаи давру замонаҳо, бахусус, дар даврони кунунӣ, муфиду ногузир буда, садди бисёр ҷинояту иштибоҳоти ислоҳнопазир мегардад. Ҳатто дар собиқ давлати абарқудрати Шӯравӣ, бо вуҷуди пешрафту тараққиёт, ба василаи донишпажӯҳону мутарҷимони тоҷик барои дар хизмати ҳамагон қарор додани андешаву афкори ислоҳотпарваронаи Аҳмади Дониш аз тавсияҳову маслиҳатҳои ӯ баҳравар шуда, барои татбиқу амалигардонии он таваҷҷуҳ зоҳир менамуданд.

Имрӯзҳо дар Тоҷикистон, бахусус шаҳри Душанбе аз ҷониби Ҳукумати кишвар дар муддати ду сол ду чорроҳаи сесатҳа ё эстакада сохта ба истифода дода шуда, дар доираи амалишавии лоиҳаи “Беҳтар намудани ҳолати роҳи минтақавии Душанбе – Турсунзода, қитъаи роҳ аз буриши хиёбони Ибни Сино бо хиёбони Исмоили Сомонӣ то дарвозаи ғарбии шаҳри Душанбе” бунёд гардиданд.

Амалишавии ду тарҳи мазкур ба ҳаракати бемамониати нақлиёти транзитӣ, ҷамъиятӣ ва боркашонӣ дар шаҳри Душанбе мусоидат карда, рафтуои бехатари пиёдагардонро дар ин қитъа таъмин менамояд ва чунин роҳҳои чандқабата (эстакадаҳо) бори аввал дар Тоҷикистон сохта шудаанд, ки зодаи даврони соҳибистиқлолии кишвари азизи мостанд.

Бидуни шубҳа, кафилу раҳбару ҳомии ҳамин ҷамъияту иттиҳод, ваҳдату ҳамбастагӣ ва рушду камоли ҳангуфти миллату давлати тоҷик Эмомалӣ Раҳмон – марди фозили сабақгирифта аз мероси бузурги ниёконамон мебошад, ки тоҷикон таҳти сарварии эшон ба марраи муроди дил расиданд.

Ҳамин тариқ, андешаву ишораҳои Аҳмад махдуми Дониш дар ин маврид чунин натиҷагирӣ кардан мумкин аст, ки ҷамъияту иттиҳод ва ваҳдату ягонагӣ дар ҳамаи давру замон лозиму зарур буда, кулли афроди ҷомеа дар ҳифзу нигаҳдорӣ ва барои наслҳои оянда расондани ин неъмати бузург масъулу саҳим мебошанд ва бояд миллатро ҳамеша аз газанду хатарҳо эмин нигоҳ дошта, дар самти иттиҳоду ҷамъиятсозӣ ва ваҳдату якдилӣ ба қуллаҳои муваффақият ноил гарданд.

 

Исроилов Раҳматшо

корманди илмии Маркази мероси хаттии назди Раёсати АМИТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ БАЙНИИДОРАВӢ

Дар таърихи 20.07.2020 дар толори Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таҳти сарварии ноиби президенти АМИТ Абдусаттор Саидов Шӯрои илмии доимоамалкунандаи байниидоравӣ дар мубориза алайҳи паҳншавии бемории сироятии COVID -19 баргузор шуд.

1.2

     Узви вобастаи АМИТ А.С.Саидов аз вазъи кишварҳои Осиёи Марказӣ ва афзудани сафи ҳалокшудагон аз гирифторӣ ба пандемияи нав изҳори нигаронӣ карда, аз ҳозирин даъват ба амал овард, ки дар мубориза бо беморӣ фаъол бошанд.

Олимони тиб дар ҷаласаи Шӯро мунозираҳо барпо намуданд.

ТОҶИРОНИ ВАТАН

Имрӯз дар санаи 16.07.2020 дар толори Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон барои баррасии муҳтавои филми “Хиёнат”, ки аз ҷониби Кумитаи давлатии амниятӣ миллӣ таҳия гардидааст, ҳамоиш доир гардид.

 1

Аввалан, кормандони раёсат, Институтҳои фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи академик А. Баҳоваддинов ва таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши АМИТ ва Кумитаи иҷроияи ибтидоии “Хирадмандон” – и ҲХДТ филми мазкурро тамошо карда, сипас барои баррасии он бо якдигар баҳсҳо намуданд. Таърихшинос Абдулло Ғафуров қайд намуд, ки ҷавонони дорои ҷаҳонбинии миллӣ бо таъсиргузории Ҳизби дар Тоҷикистон мамнӯи наҳзати исломӣ ба неруҳои иртиҷоии дингароӣ пайваст шуданд, аммо бузургтарин иштибоҳи сиёсии ҳамонвақта маҳви қувваҳои демократии кишвар аз ҷониби наҳзатиҳо буд.

 

 2

Таърихшиноси дигар Ширин Қурбонова иқрор кард, ки ҳангоми мутолиаи андешаҳои афроди дигарандеш аз тариқи шабакаҳои иртиботӣ ба хулосае меоем, ки онҳо чун зархарид аз тарафи қудратҳои ҷаҳонӣ сӯиистифода мешаванд ва ин нишони он аст, ки бинобар фурухтани номус, Ватан ва миллати хеш ин афроди зархарид чун тоҷири мову шумо ҷилвагар мегарданд.

 3

Ноиби президенти АМИТ Муҳаммад Абдураҳмон Наврӯз ҳангоми суханронӣ аҳли толорро даъват кард, ки дар такмили ҷаҳонбинии сиёсии худ кӯшиш бинмоянд. Номбурда гуфт, ки шахсан мухоллифинро қудрат намеҳисобам ва онҳо танҳо як амалро анҷом медиҳанд, ки он ҳам суханпардозист. Муҳаммад Абдураҳмон дар идомаи суханрониаш аз “душманҳои дохилӣ” ёдоварӣ кард, ки бо қудратҳои ҷаҳонӣ иртибот ҷуста, паи манофеи шахсӣ манфиатҳои миллиро зери по гузоштаанд.

 

 4

Дар анҷоми ҳамоиш президенти АМИТ, академик Фарҳод Раҳимӣ сухан карда, ҳозиринро ба зиракии сиёсӣ даъват намуд.

Ба ёдбуди академик Раҳимов Рашид Каримович

Без названия (1)

(04.05.1932-13.07.2020)

 

Имрӯз ҷомеаи илмии Тоҷикистон ва махсусан, бахши илми иқтисод талафи бузург дод. Яке аз олимони намоён ва шахсияти маъруфи соҳаи илми иқтисодиёти ҷумҳурӣ, Арбоби шоистаи илму техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино, доктори илми иқтисодӣ, профессор, узви пайвастаи АМИТ, ки дар илми иқтисодӣ ва тарбияи мутахассисон – иқтисоддонҳои ҷумҳурӣ саҳми муносиб гузоштааст, устод Рашид Раҳимов аз дунё гузашт.
Раҳимов Рашид Каримович 4-уми майи 1932 дар шаҳри Хуҷанд чашм ба олам кушодааст. Соли 1946, ба шуъбаи ҳисоби бухгалтерии Техникуми коопертивии Хуҷанд ва пас аз хатми он (соли 1949) ба Донишкадаи кооперативии шаҳри Маскав ба номи Г.В. Плеханови дохил шуда, соли 1953 Донишгоҳи мазкурро бо баҳои аъло хатм намуд.
Соли 1954 Рашид Раҳимов ба аспирантураи АИ ҶТ дохил шуда, зери роҳбарии профессорон Е. Н. Давидов ва А. Д. Емелянов дар мавзӯи «Ҳосилнокии меҳнат дар саноати пахтатозакунии Ҷумҳурии Тоҷикистон» рисолаи номзадии хешро ҳимоя намуд.
Соли 1964 Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи улуми ҷумҳурӣ ташкил карда шуд, ки Рашид Раҳимов (аввалин) сарвари он таъйин гардид. Ӯро метавон кошифи ин соҳаи назарияи иқтисоди ватанӣ номид. Рашид Раҳимов соли 1968 рисолаи докториро дар мавзӯи «Самаранокии фондҳои асосии саноати Осиёи Миёна» ҳимоя кардааст. Соли 1973 узви вобастаи АИ ва соли 1987 академик интихоб гардидааст.
Солҳои 90-ум дар Тоҷикистон тағйиротҳои бузург ба вуқӯъ пайвастанд. Таҳқиқоти нисбатан мукаммали академик Рашид Раҳимов маҳз ҳамин масъалаҳои нозук ва муҳими солҳои 1990-2010-ро инъикос мекунад. Дар таълифоти академик Рашид Раҳимов – «Мнение специалиста, основанное на неправильном понимании макро и микро экономики», «К вопросу о финансовых рычагах развития экономики Таджикистана», «Факторы производства: вопросы развития и уровень использования», «Оид ба проблемаҳои рушди иқтисодиёт дар давраи гузариш ба муносибатҳои бозорӣ», «Пешравиҳои сохтории соҳаи иқтисодиёт ва баҳодиҳӣ ба афзуншавии он», «Баъзе масъалаҳои амнияти иқтисодиёти Тоҷикистон» ҳамаҷониба инъикос шудаанд. Бар замми ин, дастури таълимии олим «Назарияи иқтисодӣ» (дар ҳаҷми 303 саҳ), маҳсули заҳмати ӯст, ки барои донишҷӯёни мактабҳои олии ҷумҳурӣ китоби судбахшест.
Давоми солҳои Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таълифоти илмии ӯ дар 5 монография ва 65 мақолаҳо дарҷ гардидааст.
Дар тӯли зиёда аз шаст соли фаъолияти илмии худ академик Р. Раҳимов чун иқтисоддони болаёқат хешро нишон дода, даҳҳо аспирантҳо аз маслиҳати беғарази Рашид Раҳимов баҳравар гардида, 20 нафар номзад ва 6 нафар докторон дар шоҳроҳи илм пайроҳаи хешро пайдо намудаанд.
Академик Рашид Раҳимовро ҳамчун олими иқтисоддон ва фарди донишманд, ки дар ҳар масъала афкори саҳеҳи худро гуфта метавонист, шинохта ва эътироф намудаанд. Хидматҳои шоёни олими собитқадами ҷабҳаи иқтисоди ҷумҳурӣ аз тарафи ҳукумат ва ҷамъият қадр гардидааст. Ӯ бо ордени «Нишони фахрӣ», медали «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии В. И. Ленин», Ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мушарраф гардидааст. Ҳамчунин, унвони ифтихории Арбоби шоистаи илму техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистонро соли 1994 барояш муносиб дидаанд. Бо Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1987) мукофотонида шудааст. Боиси таваҷҷӯҳ аст, ки шогирдони намоёни олим анъанаҳои наҷиби ӯро дар масъалаҳои иқтисодӣ идома дода, ба шукӯҳи илми устодашон, ба китобҳо, рисолаҳо, мақолаҳои ӯ эътибору эътимод мебахшанд.
Академик Рашид Раҳимов дар илми иқтисод мактаби хоси худро соҳиб аст, дастовардҳои илмии худро тариқи гузоришҳои илмӣ дар маҷлису машварат, семинару конфронсҳо, симпозиуму конференсияҳои бошукӯҳи илмии ҷумҳуриявӣ, минтақавӣ ва байналмилалӣ саховатмандона дастраси донишмандони дохиливу хориҷӣ гардонида, дар интишор ва таблиғу ташвиқи илми иқтисоди ватанӣ ҳиссагузорӣ намудааст.
Зери сарварии устод чандин нафарон рисолаҳои номзадӣ ва доктории худро бомувафақият ҳимоя намуданд.
Солҳои охир академик Рашид Раҳимов дар Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба ҳайси сарходими илмӣ ва мудири шуъбаи назарияи иқтисодӣ таъриҳи иқтисод ва афкори иқтисодӣ фаъолият мекард.
Хотираи неки устоди ғамхор, дӯст ва ҳамкасби меҳрубон ҳамеша дар хотири шогирдон ва ҳамкасбон боқӣ хоҳад монд.

Шӯрои олимон

Рузи 26 июни соли 2020 дар Институти иктисодиёт ва демографияи АМИТ ҷаласаи навбатии Шӯрои олимон баргузор гардид.

 

Рӯзномаи ҷаласаи Шӯрои олимон аз масъалахои зерин иборат буд.

  1. Ҳисобот дар бораи натиҷаҳои фаъолияти илмӣ-таҳқиқотӣ ва илмӣ-ташкилии ИИваД АМИТ дар нимсолаи якуми соли 2020
  2. Вазъи интишори монографияҳои илмии кормандони ИИваД АМИТ дар панҷ соли охир
  3. Дар бораи тасдиқ намудани Нақшаи чорабиниҳои илмии Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҷиҳати омодагӣ ба 29 – умин солгарди Рӯзи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
  4. Дар бораи тасдиқ намудани Нақшаи чорабиниҳои ИИваД АМИТ доир ба давраи зимистонгузаронии солҳои 2020-2021
  5. Оид ба натиҷаҳои конференсияи ҷумҳуриявии илмию амалии «Саноатикунонии босуръати Ҷумҳурии Тоҷикистон: тағйироти сохтории иқтисодиёти миллӣ»
  6. Масъалаҳои ҷорӣ

6.1. Дар бораи ба нашр тавсия намудани монографияи илмии мудири бахши муҳоҷирати аҳолӣ, н.и.и., х.п.и.-и шуъбаи демография Бобоев А.А. – «Мушкилиҳои муосири муҳоҷирати аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»

IMG_20200626_100317

IMG_20200626_100703

IMG_20200626_102309